Toplumsal Yakınlaşma ve Uzlaşma (SCORE) Endeksi Kıbrıs 2015 araştıma sonuçları - Genel Özet

SCORE araştırmasına 500 Kıbrıslı Rum ve 500 Kıbrıslı Türk katılmıştır. (Veri toplama yöntemi: Yapılsal anket kullanarak yapılan yüz yüze mülakatlar)

 Toplumsal Yakınlaşma ve Uzlaşma (SCORE) Endeksi dünyadaki çoklu etnik yapıya sahip toplumlarda barışı ölçmek için tasarlanmış yenilikçi bir araçtır. Özellikle çatışma yaşamış, çok etnik yapılı  toplumlar için uygun olan bu araç, ulusal ve uluslararası paydaşlara barış inşaasına ve devlet inşaasına yönelik siyasi uygulamalar da önermektedir. 

SCORE barışın iki temel unsuru olan – toplumsal yakınlaşma ve uzlaşmayı incelemektedir. 

Toplumsal Yakınlaşma sosyal bir grup içerisinde yer alan bireylerin kendi aralarında ve etraflarındaki kurumlarla olan ilişkilerini anlatmaktadır. Uzlaşma  ise uyuşmazlık ve çatışma yaşamış gruplar arasında barışın tesis edilmesi için yapılan çalışmaları ifade etmektedir.

SCORE barışın iki temel unsuru olan – toplumsal yakınlaşma ve uzlaşmayı incelemektedir. 

Toplumsal Yakınlaşma sosyal bir grup içerisinde yer alan bireylerin kendi aralarında ve etraflarındaki kurumlarla olan ilişkilerini anlatmaktadır. Uzlaşma  ise uyuşmazlık ve çatışma yaşamış gruplar arasında barışın tesis edilmesi için yapılan çalışmaları ifade etmektedir. 

Kıbrıslı Rumların toplumsal yakınlaşma algısının Kıbrıslı Türklere göre daha düşük olduğu tespit edilmiştir. Bu farkı en fazla etkileyen unsurlar ise: kamusal alanda yolsuzluk, kamusal yaşam tatmini ve kurumların temsil edebilirliğidir. 

Kıbrıslı Türklerin tüm ölçeklerde daha yüksek puan aldığı (uzlaşmaya daha az hazır olduğu) görülmektedir. İki toplum arasındaki en büyük farkın ise 'sosyal mesafe' algısından kaynaklandığı tespit edilmiştir. 

*(Olumsuz ölçekler: Elde edilen puanlar yükseldikçe, uzlaşma azalmaktadır.)

SCORE sonuçlarının değerlendirmesi

SCORE Endeksi ayni zamanda Toplumsal Yakınlaşma ve Uzlaşma unsurlarının Kıbrıs'ta bireylerin Siyasi Uzlaşmaya ne kadar hazır oldukları konusundaki etkilerini de ölçmektedir.

Kıbrıs Rum toplumunda kadınların ve 18-35 yaş arasında bulunan gençlerin olası bir çözüme daha az hazır oldukları tespit edildi.

Kıbrıs Türk toplumunda ise kendilerini siyasi yelpazenin solunda konumlandıran kişilerin olası bir referandumda 'Evet' oyu kullanma eğiliminin daha fazla olduğu görüldü. Ayni zamanda, Kıbrıslı Türk gençlerin genel olarak  siyasi uzlaşmaya daha sıcak baktığı tespit edildi. 

Diğer toplumla siyasi uzlaşmayı belirleyen unsurlar nelerdir? (1)

Aşağıdaki şekiller her iki toplum için siyasi uzlaşmayı etkileyen unsurları ve bu unsurlarla olumlu veya olumsuz bağlantısı olan değişkenleri göstermektedir. 

Diğer toplumla siyasi uzlaşmayı belirleyen unsurlar nelerdir? (2)

 

Yukarıdaki şemalarda Toplumsal Yakınlaşma veya Uzlaşma unsurlarının parçası olmayan değişkenlere de yer verilmiştir. Bu değişkenlerin bazıları kamusal yaşamla daha fazla bağlantılı olduğu için Toplumsal Yakınlaşma ile ilişkilendirilmiştir. Bu değişkenler: bilgi tüketimi (güncel gelişmelerden haberdar olmak), kamusal hayatta aktif olmak, gıda güvenliği, sağlık güvenliği ve çevre güvenliğidir. Toplumlar arası ilişkilerle bağlantılı olan değişkenler ise Uzlaşma ile ilişkilendirilmiştir. Bu değişkenler: toplumlar arası temas kalitesi ve miktarı, ve kültürel mesafedir. 

Bilgi Tüketimi: Bir ihtiyacı karşılamak amacıyla çeşitli kaynaklar veya hizmetler aracılığıyla bilgi edinmek. 

Kamusal Hayatta Aktif Olmak: Kamuyu ilgilendiren konularda bireysel veya toplu halde harekete geçmek (örneğin: siyasi bir eyleme katılmak, bir siyasi partiye veya örgüte üye olmak).

Gıda Güvenliği: Bireylerin besin ihtiyaçlarını ve tercihlerini karşılayacak gıdaya (fiziksel ve ekonomik olarak) erişim imkanı olması.  

Sağlık Güvenliği: Bireylerin sağlığı konusunda kendini güvende hissetmesi, ve eğer sağlıklı değilse, iyileşmesi için gerekli olan koşulların mevcut olması.

Çevresel Güvenlik: Birey, grup ve toplumların çevresel değişimlere karşı kırılgan olmaması ve olumsuz etkilere maruz kalmasının önlenmesi.

Kültürel Mesafe: Bireyin kendi kültürünün diğer toplum üyelerinin kültürüne göre daha farklı olduğu inancı. 

Toplumlar Arası İletişim (Temas): Bireyin farklı bir toplumun üyeleriyle kurduğu iletişim. 

Çalışmada yer alan diğer değişkenler ise şunlardır: 

Akıl Yürütme Yetenegi: Kişisel planlama, zihinsel esneklik (yeni fikirleri kabul edebilme), kişisel dürtüleri veya tepkileri kısıtlayabilme becerisi, kişinin inisiyatif alarak kendiliğinden bir işe başlayabilmesi, kişinin kendi hareketlerini kontrol edebilmesini kapsayan genel terim.

Özgüven: Bireyin kendisine ve yeteneklerine duyduğu güven, kişinin kendisiyle ilgini ne düşündüğünü ve ne hissettiğini tanımlayan ruh durumu.

Sosyal Beceriler: Bireyin etrafındaki kişilerle sağlıklı iletişim kurabilmesi ve sürdürebilmesi için gerekli olan beceriler. 

Empati: Bir insanın kendisini karşısındaki kişinin yerine koyarak, olaylara onun bakış açısıyla bakmak. 

Aile İçi Uyum: Aile bireylerinin arasındaki duygusal bağlılık ve uyum.

Sosyal Dışlanma:  Belirli bireylerin veya grupların yapısal ve / veya kişisel gerekçelere bağlı olarak sosyal katılım anlamında tamamen veya kısmen içinde yaşadıkları toplumun dışında kalması, toplum içerisindeki fırsatlara erişiminin engellenmesi, ve bu toplumdaki yurttaşlığa ilişkin haklardan yoksun olma durumu. 

Bireylerin Yaşam Memnuniyeti: Bireyin kendi hayatını nasıl değerlendirdiğini göstermektedir. Bireyin mutluluk algılaması, etrafındaki kişilerle kurduğu ilişkilerden memnun olması, hayatta ulaştığı amaçlar, değerler, kişisel gelişim ve günlük hayatla başa çıkabilme gibi alanlardaki memnuniyetlerini ölçmektedir.

Diğer toplumla siyasi uzlaşmaya karşı olan kesimlere nasıl yaklaşılmalı: 

Kıbrıs Rum Toplumu

 

• Gençler:

Gençler hayatlarını doğrudan etkileyen işsizlik sorunu ile karşı karşıya iken, barış sürecine nasıl dahil edilebilir? Basını takip etmeyen gençler diğer toplumla ilgili nasıl bilgilendirilebilir?

 • Toplumların bir arada yaşamasını tehdit unsuru olarak gören bireyler:

Bireylerin tehdit algısını azaltarak, toplumlar arası iletişim kurulmasına duyulan ilgi nasıl artırılabilir? Her iki toplumun üyelerinden oluşacak ‘daha geniş bir toplum’ algısı nasıl normalleştirilebilir? Toplumlar arası kaliteli temas, iletişim ve ortak etkinlikler yapılmasını sağlayacabilecek ne gibi pratik yöntemler geliştirilebilir?

 • Kurumları tarafından temsil edilmediğine inanan bireyler: 

Kurumsal şeffaflık ve kapsayıcılık nasıl geliştirilebilir; daha şeffaf ve kapsayıcı bir barış süreci için neler yapılmalıdır? Vatandaşın çözümle ilgili görüşlerinden bağımsız olarak, barış sürecine katılımı nasıl teşvik edilebilir?

 • Kendi aile yaşamlarında anlaşmazlık ve ayrılık yaşayan kişiler: 

Kişisel hayatında zorluklar yaşayan bireylere bu sorunların ötesine bakarak, kendi ülkeleri için bir gelecek düşünebilmeleri için nasıl yardım edilebilir? Sosyal beceriler ve bireyin empati kurma becerisinin geliştirilmesi, kişisel ve ulusal düzeyde elde edilecek yaşam başarısı ile nasıl ilişkilendirilebilir?  

 Kıbrıs Türk Toplumu 

 • Sağ görüşlü kesim:

Sağ görüşlü kesim tarafından sıkça dile getirilen ‘çözüm olması halinde Kıbrıslı Türklerin toplumsal bütünlüğünün sarsılacağı’ söylemi nasıl ele alınmalıdır? Barış dilinin yaygınlaştırılması için dini liderler neler yapabilirler?

 • Kıbrıslı Rumların farklı bir kültüre ve farklı bir topluma sahip olduğunu düşünen bireyler: 

Diğer toplum üyelerinin ‘farklı insanlar olduğu’ ile ilgili olumsuz yargı nasıl giderilebilir? Kıbrıslı Rumlarla bir arada yaşamayı sağlayabilmek için gerekli sosyal beceriler nasıl geliştirilebilir?

 • Kıbrıslı Türk kurumlar tarafından temsil edildiğine oldukça inanan bireyler:  

Birleşik Kıbrıs’ın sahip olacağı kurumların Kıbrıslı Türklerin çıkarlarını mevcut kurumlardan daha etkin şekilde temsil edeceğii anlayışı nasıl tesis edilebilir? 

 • Problem çözme becerisi zayıf olan bireyler: 

Özellikle eğitim düzeyi düşük ve kişisel hayatında zorluklar yaşayan vatandaşlara, kişisel ve ulusal sorunlarını uzun vadeli düşünerek, varılacak kapsamlı bir çözümün sağlayacağı faydaları benimseyebilmeleri için nasıl yardım edilebilir?