Αναστοχασμοί σχετικά με τα ευρήματα 2015 της Κλίμακας Κοινωνικής Συνοχής και Συμφιλίωσης (SCORE/ΣΚΟΡ) στη Κύπρο 

Συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες είναι πιο διστακτικές προς έναν πολιτικό συμβιβασμό

Τα τελευταία αποτελέσματα της κλίμακας ΣΚΟΡ φανερώνουν ότι υπάρχουν συγκεκριμένες πληθυσμιακές ομάδες σε κάθε κοινότητα οι οποίες είναι λιγότερο θετικές στην ιδέα ενός πολιτικού συμβιβασμού με την άλλη κοινότητα. Στην Ελληνοκυπριακή κοινότητα, η νεολαία (ηλικία: 18-35 ετών) και οι γυναίκες δηλώνουν λιγότερο έτοιμοι για ένα πολιτικό συμβιβασμό. Η νεαροί Ελληνοκύπριοι νιώθουν μεγαλύτερη πολιτισμική απόσταση από τους Τουρκοκύπριους, νιώθουν μεγαλύτερο άγχος να συναντήσουν Τουρκοκύπριους και είναι περισσότερο αποστασιοποιημένοι κοινωνικά από αυτούς ενώ έχουν και χαμηλότερα επίπεδα εμπάθειας σε σχέση με τις άλλες ηλικιακές ομάδες. Στην Τουρκοκκυπριακή κοινότητα, οι δεξιοί δείχνουν να είναι λιγότερο έτοιμοι για μία λύση. Σε αυτή τους τη διστακτικότητα, σημαντικό ρόλο παίζουν τα χαμηλά επίπεδα ασφάλειας στην κοινότητα που φαίνεται να βιώνουν αυτά τα άτομα στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα.

 

Τα αποτελέσματα για το 2015 με μια ματιά 

 

Στην Ελληνοκυπριακή κοινότητα, η εμπιστοσύνη στους θεσμούς και η εμπλοκή στον αστικό βίο είναι θετικά συσχετισμένα με μεγαλύτερη κατανάλωση πληροφορίας και μεγαλύτερο αίσθημα αντιπροσώπευσης από τους θεσμούς. Γενικά, άτομα τα οποία είναι περισσότερο ικανοποιημένα με τον αστικό βίο, εμπιστεύονται τους θεσμούς και νιώθουν να αντιπροσωπεύονται από αυτούς είναι και πιο έτοιμοι για ένα πολιτικό συμβιβασμό (όπως και στο ΣΚΟΡ 2014). 

Στην Τουρκοκυπριακή κοινότητα, υπάρχει μία αξιοσημείωτη αρνητική τάση ανάμεσα στους Τουρκοκύπριους σχετικά με τα επίπεδα Συμφιλίωσης, με χαμηλότερα σκορ σε διάφορες μεταβλητές διομαδικών σχέσεων. Αυτό αντανακλάτε στην υποστήριξη για τους υπάρχων Τουρκοκυπριακούς θεσμούς και την μειωμένη ετοιμότητα για ένα πολιτικό συμβιβασμό. 

Τα αποτελέσματα του ΣΚΟΡ προτείνουν ότι η δημόσια υποστήριξη για ένα μελλοντικό σχέδιο ειρήνης στην Κύπρο μπορεί να αυξηθεί μέσα από μια μείωση του διομαδικού άγχους, των κοινωνικών απειλών και της πολιτισμικής απόστασης μεταξύ Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων.  Επομένως, είναι σημαντικό όλοι οι εμπλεκόμενοι, συμπεριλαμβανομένου των φορέων χάραξης πολιτικής, μελών των ομάδων διαπραγμάτευσης, τοπικών αρχών και οργανισμών της κοινωνίας των πολιτών να έχουν υπόψη τους τέτοια ευρήματα έτσι ώστε να αναπτύξουν στρατηγικές οι οποίες θα φέρουν τις κοινότητες πιο κοντά και θα εμπνεύσουν θετικές στάσεις μεταξύ τους.

 

Με στόχο την διαμόρφωση συγκεκριμένων προτάσεων πολιτικής, τα αποτελέσματα της κλίμακας ΣΚΟΡ συζητήθηκαν σε ομάδες εστίασης (focus groups) με ενδιαφερόμενους στο θέμα της ειρηνευτικής διαδικασίας οι οποίες απαρτίζονταν (1) από γυναίκες, (2) πολιτικοποιημένη νεολαία, (3) ακτιβιστές ανθρώπινων δικαιωμάτων. Μετά από αυτή τη συμμετοχική διαλογική διαδικασία παράχθηκαν οι ακόλουθες προτάσεις πολιτικής:

Άτομα που βρίσκουν την ιδέα της συνύπαρξης απειλητική: 

Η ανάγκη για μη απειλητική, ουσιώδης και καλής ποιότητα επαφή είναι μεγαλύτερη σε περιοχές εκτός της επαρχίας Λευκω

Ελληνοκυπριακή Κοινότητα 

Νεολαία: 

Για να επιτευχθεί η εμπλοκή των νέων στην ειρηνευτική διαδικασία, χρειάζεται να τους δοθεί η ευκαιρία να ακουστεί η φωνή τους. Αυτό θα μπορούσε να γίνει με την σύσταση μίας ένωσης νέων από όλο το νησί έτσι ώστε να αναπτυχθεί μία εθνική στρατηγική στις πολιτικές για τους νέους. Αυτή η ένωση θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί επίσης για να γεφυρωθεί το κενό μεταξύ νεολαίας και ειρηνευτικής διαδικασίας, αν οι ηγέτες και οι διαπραγματευτικές ομάδες δώσουν τη συγκατάθεση τους για την σύσταση της και ενθαρρύνουν τους συμμετέχοντες να πουν τη γνώμη τους. Η πρόταση για σύσταση μιας τέτοιας ένωσης θα πρέπει να διαρθρωθεί από τους δύο ηγέτες οι οποίοι θα πρέπει επίσης να την υποστηριξουν μέσα από πρόσωπο με πρόσωπο συναντήσεις με τους αντιπρόσωπους της ένωσης. 

Η αδιαφορία των νέων αναφορικά με τρέχων ζητήματα θα μπορούσε να προκαλείται από την απουσία ανεξάρτητων, αμερόληπτων και καλά ενημερωμένων μέσων μαζικής ενημέρωσης. Επομένως, εναλλακτικοί τρόποι ενημέρωσης, καθώς επίσης και δικοινοτικά ραδιοφωνικά και τηλεοπτικά shows θα πρέπει να προωθηθούν μέσα από την πρακτική υποστήριξη των δύο ηγετών. 

Και οι δύο κοινότητες επιβαρύνονται από ψηλά επίπεδα ανεργίας στους νέους, ένα κοινό πρόβλημα που θα μπορούσε να φέρει Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους μαζί παρά να τους χωρίζει. Δικοινοτικές πρωτοβουλίες όπως αυτές που παρέχει το ίδρυμα Stelios Philanthropic Foundation θα πρέπει να χαίρουν περισσότερης δημοσιότητας. Οι νικητές των βραβείων θα πρέπει να ενθαρρύνονται να μιλούν σε πανεπιστήμια σχετικά με τις εμπειρίες τους και ναπαρουσιάζουν τρόπους με τους οποίους διακοινοτική συνεργασία μπορεί να είναι μια δημιουργική διαφυγή από την ανεργεία. 

Τα πανεπιστήμια αποτελούν σπουδαίους  χώρους για έκθεση στον «άλλο» , ειδικά αν λάβει κανείς υπόψη των μεγάλο αριθμό Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων που βρίσκονται στην ανώτερη εκπαίδευση.  Οι ακαδημαϊκοί μπορούν να διευθετήσουν ανεπίσημες ακαδημαϊκές επισκέψεις και εκπαιδευτικές ανταλλαγές.

 

 Γυναίκες: 

Οι φόβοι των γυναικών σχετικά με το μέλλον και οι σκέψεις του παρελθόντος πρέπει να έρθουν στο προσκήνιο. Αυτό μπορεί να γίνει δίνοντας φωνή στις γυναίκες μέσα από ομάδες εστίασης (focus groups) για παράδειγμα και στις δύο κοινότητες οι οποίες θα εμπλέξουν γυναίκες από όλα τα κοινωνικό-οικονομικά στρώματα. Αυτές οι ομάδες εστίασης θα πρέπει να διεξαχθούν σε όλες τις πόλεις καθώς και σε αγροτικές περιοχές. 

Η ενσωμάτωση της διάστασης του φύλου είναι σημαντική στην Ειρηνευτική διαδικασία της Κύπρου- σύμβουλοι φύλου και αντιπρόσωποι γυναικών θα πρέπει να πάρουν μέρος σε όλες τις ομάδες που παίρνουν αποφάσεις αντί να υπάρχουν μόνο women committees οι οποίες εστιάζουν κυρίως σε θέματα φύλου. 

Οι πολιτικοποιημένες γυναίκες ή οι οργανισμοί κοινωνίας των πολιτών μπορούν να οργανώσουν εκδηλώσεις μέσα στις κοινότητες τους καλώντας γυναίκες και από την άλλη κοινότητα. Τα θέματα δεν χρειάζεται να αφορούν το Κυπριακό. Οι πολιτικοποιημένες γυναίκες θα μπορούσαν επίσης να δημιουργήσουν cross party alliances έτσι ώστε να βεβαιωθούν ότι οι γυναίκες αντιπροσωπεύονται στην ειρηνευτική διαδικασία και οπουδήποτε αλλού. 

 

Συνδέοντας τα ευρήματα του ΣΚΟΡ με την Ειρηνευτική Διαδικασία της Κύπρου 

Σχεδόν οι μισοί από τους Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους συμμετέχοντες της έρευνας ανέφεραν ότι βρίσκουν τη λύση της ομοσπονδίας ανεκτή αν είναι απαραίτητη (51% και 47% αντιπροσωπευτικά). Ωστόσο, μόνο 29% των Ελληνοκυπρίων και 28% των Τουρκοκυπρίων συμμετεχόντων θα ψήφιζαν «ναι» σε ένα μελλοντικό δημοψήφισμα ενώ 55% των Ελληνοκυπρίων και 32% των Τουρκοκυπρίων παραμένουν αναποφάσιστοι. Προκειμένου το κοινό να υποστηρίξει την ειρηνευτική διαδικασία σε ένα μελλοντικό δημοψήφισμα, οι πολίτες θα πρέπει να κρατούνται ενήμεροι σχετικά με τη πρόοδο των διαπραγματεύσεων, και ναι νιώσουν ότι their inputs λαμβάνονται υπόψη. Αυτό απαιτεί από τους  ηγέτες να αναπτύξουν μια κοινή στρατηγική επικοινωνίας για να ενημερώνουν το κοινό σχετικά με την ειρηνευτική διαδικασία, συγκεκριμένα στοχεύοντας (1) στο να ξεπεραστούν οι δεκαετίες φόβου και καχυποψίας και (2) στο να εξηγηθεί το γιατί μια λύση αφορά το καλό του κοινού. Επιπλέον, οι ηγέτες θα πρέπει να ακούσουν και να λάβουν υπόψη τις προσδοκίες των πολιτών σχετικά με το περιεχόμενο του σχεδίου ειρήνης, ειδικά όσων αφορά τους μεγάλους αριθμούς Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων που παραμένουν αναποφάσιστοι σχετικά με τη ψήφο τους σε ένα μελλοντικό δημοψήφισμα. 

Προκειμένου να αναπτυχθεί αμοιβαία εμπιστοσύνη, αυτό δεν θα έπρεπε να συμβεί μόνο στο τέλος της διαδικασίας, μόλις πριν το δημοψήφισμα αλλά κατά τη διάρκεια της ειρηνευτικής διαδικασίας. Οι Κύπριοι θα πρέπει να είναι προετοιμασμένοι και να τους ενθαρρύνουν προς μια κοινωνικό-πολιτική κουλτούρα που προωθεί συνθήκες για βιώσιμη ειρήνη στην Κύπρο. Θα πρέπει να γίνουν περισσότερες προσπάθειες από όλα τα parties στο να φέρουν τις δύο κοινότητες μαζί. Τα θέματα δεν χρειάζεται να αφορούν το Κυπριακό. Οι πολιτικοποιημένες γυναίκες θα μπορούσαν επίσης να δημιουργήσουν cross party alliances έτσι ώστε να βεβαιωθούν ότι οι γυναίκες αντιπροσωπεύονται στην ειρηνευτική διαδικασία και οπουδήποτε αλλού. 

σίας όπου υπάρχουν σημαντικά λιγότερες ευκαιρίες για επαφή. Μια δράση-κλειδί σε επίπεδο πολιτική είναι λοιπόν να ιδρυθούν περισσότερα μέρη όπως το Σπίτι της Συνεργασίας σε άλλες περιοχές τις πράσινης γραμμής έτσι ώστε να προωθηθούν ευκαιρίες επαφής και σε άλλα μέρη του νησιού. 

Οι πολιτικοί ηγέτες και οι ηγέτες της κοινωνίας των πολιτών και στις δύο κοινότητες θα πρέπει να λάβουν ευθύνη για την διάρθρωση των προτερημάτων τα οποία ενυπάρχουν σε μία πολυπολιτισμική κοινωνία, επιδεικνύοντας τα κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά προτερήματα μιας τέτοιας κοινωνίας. Οι δύο ηγέτες έχουν να παίξουν ένα σημαντικό ρόλο ως μοντέλα θετικής διομαδικής επαφής. Μέσα από κοινές εμφανίσεις σε δημόσιες εκδηλώσεις, κοινές ομιλίες σε πανεπιστήμια, δήμους και χωριά, θα μπορούσαν να κανονικοποιήσουν περισσότερο την δικοινοτική επαφή και να προσδώσουν κύρος σε αυτήν. 

 

Τουρκοκυπριακή Κοινότητα: 

 

Άτομα με δεξιές ιδεολογίες:

Υπάρχει ανάγκη για διάλογο ανάμεσα στα δεξιά κόμματα των δύο κοινοτήτων για να διευκολυνθεί η ανάπτυξη μη συγκρουσιακών κοινών εδαφών μεταξύ τους, για παράδειγμα σχετικά με τα οικονομικά ζητήματα. Τέτοια πρόοδος θα είναι εξαιρετικά βοηθητική στο να επιβεβαιωθεί ότι τα Τουρκοκυπριακά δεξιά κόμματα θα εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην πολιτική σκηνή της Κύπρου μετά τη λύση, και ότι δεν πρέπει να φοβούνται μια τέτοια προοπτική..

 

Άτομα που αντιλαμβάνονται τους Ελληνοκύπριους ως άτομα που ανήκουν σε μια διαφορετική κουλτούρα και κοινωνία:

Μέτρα προκειμένου να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της πολιτισμικής απόστασης θα πρέπει να βασιστούν πάνω σε πολιτικές που θα επιβραβεύουν της πολιτισμική ποικιλία στο νησί. Πολιτικοί ηγέτες καθώς και Ηγέτες της κοινωνίας των πολιτών και στις δύο κοινότητες θα πρέπει να αναλάβουν ευθύνη για την διάρθρωση των προτερημάτων που ενυπάρχουν σε μία πολυπολιτισμική κοινωνία, φανερώνοντας τα κοινωνικά, οικονομικά και πολιτικά προτερήματα μιας τέτοιας κοινωνίας. Αυτό μπορεί να γίνει με τους ακόλουθους τρόπους: 

1)   Να ενθαρρύνεται η επαφή η οποία επιτρέπει στα μέλη των δύο κοινοτήτων να μιλήσουν για τις κουλτούρες τους, τις εμπειρίες τους από τη σύγκουση, και τις εθνικές τους ταυτότητες. 

2)   Να εκτεθούν τα άτομα σε περισσότερο αντικειμενικές πληροφορίες σχετικά με την κουλτούρα της άλλης κοινότητας. Αυτό μπορεί να γίνει μέσα από τη χρήση μέσων μαζικής ενημέρωσης, αλλά επίσης και μέσα από την ανάπτυξη εκπαιδευτικού υλικού το οποίο θα είναι διαθέσιμο online για χρήση από τους εκπαιδευτικούς. 

3)   Να προωθηθεί η γνώση της κάθε γλώσσας σε αρχικά στάδια, προτιμότερο στο επίπεδο δημοτικού.  

 

Άτομα τα οποία νιώθουν έντονα αντιπροσωπευμένοι από τους ήδη υπάρχων Τουρκοκυπριακούς θεσμούς: 

Θα πρέπει να γίνει προσπάθεια ενημέρωσης ανάμεσα στους Τουρκοκύπριους σχετικά με το στάτους τους μετά τη λύση, όταν το βόρειο μέρος του νησιού θα υπόκειται επίσης στο EU acquis communaitaire, μια κατάσταση που τελικά θα παρέχει στους Τουρκοκύπριους πιο δυνατούς και πιο αποτελεσματικούς θεσμούς από αυτούς που έχουν σήμερα.